کمبود پردازنده در ۲۰۲۶؛ گرانی CPU اینتل و AMD و نشانه‌های بهبود

کمبود پردازنده در سال ۲۰۲۶ کمتر از گرانی رم و SSD در خبرها دیده شد، اما برای سازندگان کامپیوتر به همان اندازه جدی بود. در طول این سال، اینتل و AMD هر دو قیمت پردازنده را برای سازندگان کامپیوتر بالا بردند، زمان تحویل پردازنده‌ها چند برابر شد و در برخی بازه‌ها حتی با پرداخت قیمت بالاتر هم نمی‌شد پردازنده کافی تهیه کرد. اما در هفته‌های اخیر نشانه‌هایی از بهبود هم دیده شده و برخی پردازنده‌های نسل چهاردهم اینتل به پایین‌ترین قیمت تاریخ خود رسیده‌اند. در این مقاله اَوِستا مگ همه چیز را درباره کمبود پردازنده کامل بررسی می‌کنیم: از کجا شروع شد، چه دلایلی داشت، قیمت‌ها چقدر تغییر کرد، وضعیت امروز چیست و در این شرایط چه پردازنده‌ای خرید منطقی‌تری است.

کمبود پردازنده در یک نگاه

• اینتل از اواخر ۲۰۲۵ اعلام کرد محدودیت ظرفیت تولید، به‌ویژه در فرایندهای Intel 7 و Intel 10، اجازه پاسخ به کل تقاضا را نمی‌دهد.
• اینتل اولویت را به پردازنده‌های سرور و دیتاسنتر داد و ظرفیت پردازنده‌های رده پایین مصرفی را کم کرد.
• در سال ۲۰۲۶ زمان تحویل پردازنده به سازندگان سرور از حدود دو هفته به دو تا سه ماه و در مواردی شش ماه رسید.
• اینتل و AMD قیمت پردازنده را برای سازندگان کامپیوتر بالا بردند؛ گزارش‌ها از افزایش تا ۱۵ درصد خبر می‌دهند.
• بحران رم باعث هجوم غیرمنتظره خریداران به پلتفرم قدیمی‌تر LGA 1700 و رم DDR4 شد.
• در اکتبر ۲۰۲۶ موجودی پردازنده‌های نسل ۱۴ اینتل بهتر شده و برخی از آن‌ها به پایین‌ترین قیمت تاریخ رسیده‌اند.

کمبود پردازنده از کجا شروع شد؟

اولین هشدار جدی را خود اینتل داد. مدیر مالی اینتل در گزارش مالی فصل سوم ۲۰۲۵ گفت تقاضا برای پردازنده‌های مصرفی و دیتاسنتر افزایش یافته، اما محدودیت ظرفیت تولید، به‌خصوص در فرایندهای Intel 10 و Intel 7، اجازه نداده کل این تقاضا پاسخ داده شود. فرایند Intel 7 همان فرایندی است که پردازنده‌های نسل ۱۳ و ۱۴ اینتل (Raptor Lake) و بخش‌هایی از پردازنده‌های سرور Xeon با آن ساخته می‌شوند.

اینتل هم‌زمان از کمبود زیرلایه (Substrate) در کل صنعت خبر داد که انتظار می‌رفت تا ۲۰۲۶ ادامه داشته باشد. زیرلایه همان بستری است که تراشه روی آن بسته‌بندی می‌شود و بدون آن، حتی تراشه‌های تولیدشده هم قابل فروش نیستند.

مهم‌ترین تصمیم اینتل این بود که اولویت را به پردازنده‌های دیتاسنتر بدهد و ظرفیت تولید را از پردازنده‌های رده پایین مصرفی به سمت سرورها ببرد. دلیلش ساده است: یک پردازنده سرور چندین برابر یک پردازنده مصرفی سود دارد. اینتل همچنین اعلام کرد برنامه‌ای برای افزایش ظرفیت فرایندهای قدیمی‌تر ندارد و پیش‌بینی کرد فصل اول ۲۰۲۶ اوج کمبود باشد.

کمبود پردازنده در ۲۰۲۶ چطور پیش رفت؟

زمان تحویل چند برابر شد

به گزارش نیکی آسیا که PCWorld در مارس ۲۰۲۶ به آن استناد کرد، زمان تحویل پردازنده به سازندگان سرور از حدود دو هفته به دو تا سه ماه رسید و دست‌کم یک سازنده از انتظار شش‌ماهه خبر داد. یکی از مدیران یک برند کامپیوتر گیمینگ هم گفته بود حتی پرداخت پول بیشتر هم لزوماً عرضه بیشتر را تضمین نمی‌کند.

اینتل و AMD قیمت‌ها را بالا بردند

در مارس ۲۰۲۶ اینتل تأیید کرد که قیمت پردازنده‌ها را برای سازندگان کامپیوتر به دلیل محدودیت عرضه و افزایش هزینه مواد اولیه بالا برده است. طبق گزارش نیکی آسیا، AMD هم به مشتریانش درباره افزایش قیمت اطلاع داد. گزارش Astute Group در پایان مارس ۲۰۲۶ از آمادگی اینتل و AMD برای افزایش قیمت تا ۱۵ درصد در سال ۲۰۲۶ خبر داد که سهم اینتل حدود ۱۰ درصد برآورد شده بود. ایسوس هم هشدار داد قیمت لپ‌تاپ‌ها ممکن است تا ۳۰ درصد افزایش پیدا کند.

دلیل اصلی: هوش مصنوعی و سرورها

مثل بحران رم و SSD، اینجا هم هوش مصنوعی عامل اصلی است. سرورهای هوش مصنوعی علاوه بر کارت گرافیک، به پردازنده‌های قدرتمند سرور هم نیاز دارند و رشد هوش مصنوعی عامل‌محور (Agentic AI) تقاضای پردازنده سرور را بیشتر کرده است. اینتل و AMD هر دو برای بخشی از تولید خود به فرایندهای پیشرفته TSMC وابسته‌اند و برای ظرفیت محدود بسته‌بندی پیشرفته هم با تراشه‌های هوش مصنوعی رقابت می‌کنند. به گفته تحلیلگران، تخصیص ظرفیت در نیمه دوم ۲۰۲۶ همچنان به نفع مشتریان بزرگ ابری و هوش مصنوعی بوده و انتظار نمی‌رود افزایش ظرفیت پیش از ۲۰۲۷ فشار را کم کند.

کندی تولید Intel 18A

بخشی از کمبود پردازنده‌های مصرفی اینتل به کندی افزایش تولید فرایند جدید Intel 18A برمی‌گردد. پردازنده‌های جدید لپ‌تاپ اینتل (Panther Lake) با این فرایند ساخته می‌شوند و تا زمانی که بازدهی تولید آن به سطح مطلوب نرسد، اینتل نمی‌تواند بار تولید را از فرایندهای قدیمی‌تر به آن منتقل کند.

اثر غیرمنتظره بحران رم: هجوم به LGA 1700

یکی از جالب‌ترین پیامدهای بحران حافظه، تقاضای ناگهانی برای پردازنده‌های قدیمی‌تر اینتل بود. وقتی رم DDR5 گران شد، بسیاری از خریداران سراغ پلتفرم‌هایی رفتند که از رم ارزان‌تر DDR4 پشتیبانی می‌کنند. پردازنده‌های نسل ۱۲، ۱۳ و ۱۴ اینتل روی سوکت LGA 1700 هم با DDR4 و هم با DDR5 کار می‌کنند و ناگهان به گزینه محبوب تبدیل شدند.

رابرت هالاک، معاون اینتل در بخش محصولات حرفه‌ای، در اوت ۲۰۲۶ به Tom’s Hardware گفت این هجوم ناگهانی تقاضا را اینتل پیش‌بینی نکرده بود. او گفت خریدارانی که به سمت سخت‌افزار ارزان‌تر رفته‌اند، همچنان سریع‌ترین گزینه‌ای را می‌خواستند که از عهده‌اش برمی‌آمدند و این گزینه پردازنده‌های Alder Lake و Raptor Lake بودند. او تأکید کرد Raptor Lake تا سال‌ها بخش اصلی سبد اینتل خواهد ماند، اینتل پشتیبانی از DDR4 را ادامه می‌دهد و انتظار دارد قیمت‌ها به مرور عادی شوند. طبق همین گزارش، سازندگان مادربرد هم تولید مادربردهای DDR4 برای LGA 1700 را افزایش داده‌اند.

این همان اتفاقی است که در مقاله افزایش قیمت رم در ۲۰۲۶ هم به آن اشاره کرده بودیم: گرانی یک قطعه، تصمیم خریداران درباره بقیه قطعات را هم تغییر می‌دهد.

وضعیت امروز: نشانه‌های بهبود

خبر خوب این است که در اکتبر ۲۰۲۶ نشانه‌های روشنی از بهبود موجودی دیده می‌شود. طبق گزارش Tom’s Hardware در ۵ اکتبر ۲۰۲۶، چند پردازنده نسل ۱۴ اینتل در فروشگاه‌های آمریکایی به پایین‌ترین قیمت تاریخ خود رسیده‌اند:

این قیمت‌ها حراج‌های فروشگاهی در بازار آمریکا هستند و برخی فقط با کد تخفیف به دست می‌آیند، اما نشان می‌دهند موجودی دست‌کم در این بخش بهتر شده است. در سمت AMD هم پردازنده جدید نسل بعد Ryzen هنوز در راه است و Ryzen 7 7700X3D که در ژوئیه عرضه شد، در برخی فروشگاه‌ها به قیمت‌هایی پایین‌تر از قیمت رسمی رسیده است.

با این حال، این بهبود به معنای پایان کمبود پردازنده در همه بخش‌ها نیست. پردازنده‌های سرور و قطعات مرتبط با هوش مصنوعی همچنان تحت فشارند و تحلیلگران افزایش جدی ظرفیت را پیش از ۲۰۲۷ پیش‌بینی نمی‌کنند.

کمبود پردازنده در بازار ایران

این بخش تحلیل ما در اَوِستا آی‌تی است. بازار پردازنده ایران کاملاً وارداتی است و چند ویژگی خاص دارد:

• اثر نرخ ارز: افزایش قیمت جهانی و نرخ ارز روی هم اثر می‌گذارند و قیمت ریالی را بیشتر از قیمت جهانی تغییر می‌دهند.
• نسخه‌های Tray و Box: در زمان کمبود، تفاوت قیمت و موجودی بین نسخه جعبه‌دار (Box) و بدون جعبه (Tray) می‌تواند بیشتر شود. نسخه Tray معمولاً ارزان‌تر است، اما خنک‌کننده همراه ندارد.
• تأخیر در رسیدن تغییرات: هم افزایش و هم کاهش قیمت جهانی با تأخیر به بازار ایران می‌رسد؛ چون موجودی‌های قبلی ابتدا باید فروخته شوند.

در شرایط کمبود پردازنده، چه بخریم؟

هزینه کل پلتفرم را حساب کنید، نه فقط پردازنده

در سال ۲۰۲۶ قیمت پردازنده فقط بخشی از ماجراست. رم DDR5 گران است و هزینه مادربرد و رم گاهی از خود پردازنده بیشتر می‌شود. پیش از انتخاب، هزینه پردازنده، مادربرد و رم را با هم مقایسه کنید.

اگر رم DDR4 دارید

اگر سیستم فعلی شما رم DDR4 دارد و بودجه محدود است، پلتفرم LGA 1700 با مادربرد DDR4 می‌تواند هزینه ارتقا را به‌شدت کم کند. با حراج‌های اخیر، پردازنده‌های نسل ۱۴ اینتل گزینه‌های اقتصادی جذابی شده‌اند. البته این پلتفرم مسیر ارتقای آینده محدودی دارد.

اگر برای چند سال آینده می‌خرید

اگر سیستم را برای سال‌ها می‌خواهید، پلتفرم AM5 که AMD پشتیبانی از آن را تا ۲۰۲۹ تمدید کرده، مسیر ارتقای بهتری دارد. پردازنده‌های اقتصادی مثل Ryzen 5 7500F یا Ryzen 5 7600X نقطه شروع خوبی هستند و برای گیمینگ جدی‌تر، Ryzen 7 7800X3D همچنان یکی از بهترین انتخاب‌هاست. در سمت اینتل هم پردازنده‌های جدیدتر Core Ultra مثل Core Ultra 5 225 و Core Ultra 5 225F گزینه‌های پلتفرم جدید اینتل هستند. برای آشنایی با نسل بعدی اینتل، مقاله Intel Core Ultra 400 و Nova Lake را بخوانید.

صبر کنیم یا بخریم؟

در بخش پردازنده‌های مصرفی، وضعیت امروز بهتر از ابتدای سال است و حراج‌ها نشان می‌دهند فشار کمتر شده است. اگر به سیستم نیاز دارید، دلیلی برای صبر طولانی نیست. اما چون گرانی رم و SSD ادامه دارد، هزینه کل سیستم همچنان بالاتر از سال‌های قبل خواهد بود.

اگر نمی‌دانید کدام پلتفرم برای کاربری و بودجه شما بهتر است، تیم ما در مشاوره خرید کامپیوتر کمک می‌کند. سیستم‌های پیشنهادی ما را در صفحه سیستم گیمینگ ببینید یا برای قیمت به‌روز یک سیستم کامل استعلام قیمت سیستم ثبت کنید.

پرسش‌های متداول درباره کمبود پردازنده

چرا در سال ۲۰۲۶ کمبود پردازنده پیش آمد؟

به خاطر محدودیت ظرفیت تولید اینتل در فرایندهای قدیمی‌تر، کمبود زیرلایه، اولویت دادن به پردازنده‌های سرور و هوش مصنوعی، کندی تولید Intel 18A و هجوم غیرمنتظره خریداران به پلتفرم‌های DDR4 به خاطر گرانی رم.

قیمت پردازنده چقدر بالا رفت؟

گزارش‌ها از افزایش قیمت تا ۱۵ درصد برای سازندگان کامپیوتر در سال ۲۰۲۶ خبر می‌دهند. اما در اکتبر ۲۰۲۶ برخی پردازنده‌های نسل ۱۴ اینتل در بازار آمریکا به پایین‌ترین قیمت تاریخ رسیده‌اند.

آیا کمبود پردازنده تمام شده است؟

در بخش پردازنده‌های مصرفی، نشانه‌های بهبود دیده می‌شود. اما پردازنده‌های سرور همچنان تحت فشارند و تحلیلگران افزایش ظرفیت جدی را پیش از ۲۰۲۷ انتظار ندارند.

پلتفرم DDR4 بخرم یا DDR5؟

اگر رم DDR4 دارید و بودجه محدود است، پلتفرم DDR4 هزینه را کم می‌کند. اما برای سیستم جدیدی که سال‌ها می‌خواهید از آن استفاده کنید، DDR5 و پلتفرم‌هایی مثل AM5 مسیر ارتقای بهتری دارند.

Raptor Lake هنوز ارزش خرید دارد؟

با قیمت‌های اخیر، بله؛ به‌خصوص برای کسانی که رم DDR4 دارند. اینتل هم اعلام کرده این پردازنده‌ها تا سال‌ها در سبدش می‌مانند.

جمع‌بندی

کمبود پردازنده در ۲۰۲۶ ترکیبی از محدودیت ظرفیت اینتل، اولویت سرورها و هوش مصنوعی و اثرات جانبی بحران رم بود. قیمت‌ها برای سازندگان کامپیوتر بالا رفت، زمان تحویل چند برابر شد و پلتفرم‌های DDR4 دوباره محبوب شدند. حالا در اکتبر ۲۰۲۶ موجودی پردازنده‌های مصرفی بهتر شده و حراج‌ها برگشته‌اند، اما فشار روی بخش سرور ادامه دارد و گرانی رم و SSD هزینه کل سیستم را بالا نگه داشته است. بهترین استراتژی، محاسبه هزینه کل پلتفرم و انتخاب متناسب با نیاز واقعی است.

منبع: گفت‌وگوی Tom’s Hardware با اینتل درباره تقاضای LGA 1700 و Raptor Lake