گرانی کارت گرافیک در ۲۰۲۶؛ کمبود حافظه GDDR و افزایش قیمت RTX 50 و Radeon

گرانی کارت گرافیک در سال ۲۰۲۶ دوباره به کابوس گیمرها و سازندگان سیستم تبدیل شده است. اگر فکر می‌کردید دوران کمبود کارت گرافیک با پایان تب ماینینگ برای همیشه تمام شده، سال ۲۰۲۶ خلاف آن را نشان داد. این بار مقصر اصلی نه خود پردازنده گرافیکی، بلکه حافظه‌ای است که روی کارت نصب می‌شود. هوش مصنوعی بخش بزرگی از ظرفیت تولید حافظه جهان را به خود اختصاص داده و نتیجه آن، گرانی و کمبود کارت‌های گرافیک انویدیا و AMD است. در این مقاله اَوِستا مگ همه چیز را درباره گرانی کارت گرافیک کامل بررسی می‌کنیم: قیمت هر مدل دقیقاً چقدر بالا رفته، چرا حافظه GDDR این‌قدر کمیاب شده، انویدیا و AMD چه تصمیم‌هایی گرفته‌اند، وضعیت تا کی ادامه دارد و در این شرایط چه کارتی خرید منطقی‌تری است.

گرانی کارت گرافیک در یک نگاه

• قیمت بسیاری از کارت‌های سری RTX 50 انویدیا در اوت ۲۰۲۶ بین ۴۰ تا بیش از ۱۰۰ درصد بالاتر از قیمت رسمی عرضه بود.
• کارت‌های AMD هم گران شدند، اما افزایش قیمت آن‌ها به طور کلی کمتر از انویدیا بود.
• ریشه اصلی بحران، کمبود حافظه گرافیکی GDDR6 و GDDR7 است؛ قیمت بازار آزاد GDDR6 تقریباً سه برابر شد.
• انویدیا و AMD قیمت فروش پردازنده و حافظه به سازندگان کارت را بالا بردند و انویدیا تولید را به سمت مدل‌های ۸ گیگابایتی برد.
• کارت‌های با حافظه بیشتر، مثل مدل‌های ۱۶ گیگابایتی، بیشترین افزایش قیمت را داشتند.
• کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند قیمت‌ها احتمالاً تا اواخر ۲۰۲۷ یا اوایل ۲۰۲۸ بالا بمانند.

قیمت کارت گرافیک چقدر بالا رفته است؟

برای این که تصویر روشنی از گرانی کارت گرافیک داشته باشیم، سراغ عددها می‌رویم. وب‌سایت The PC Enthusiast در اوت ۲۰۲۶ قیمت بازار کارت‌های گرافیک فعلی را با قیمت رسمی عرضه و قیمت اواخر ۲۰۲۵ مقایسه کرده است. این عددها قیمت دلاری تقریبی بازار آمریکا هستند و روند جهانی را نشان می‌دهند:

کارت‌های گرافیک انویدیا

کارت‌های گرافیک AMD

منبع این جدول‌ها در متن خود گاهی عددهای کمی متفاوت ذکر کرده است، برای همین بهتر است آن‌ها را نشان‌دهنده روند بدانید نه قیمت دقیق. اما چند نکته از همین جدول‌ها کاملاً روشن است.

اول، کارت‌های با حافظه بیشتر بیشترین گرانی را دیده‌اند. مقایسه دو نسخه RTX 5060 Ti بهترین مثال است: نسخه ۸ گیگابایتی حدود ۴۰ درصد گران شده، اما نسخه ۱۶ گیگابایتی حدود ۸۸ درصد. یعنی تقریباً همه اختلاف قیمت از هشت گیگابایت حافظه اضافه می‌آید.

دوم، RTX 5090 با بیش از دو برابر قیمت رسمی، گران‌ترین جهش را داشته است. این کارت ۳۲ گیگابایت حافظه GDDR7 دارد و علاوه بر گیمرها، برای کارهای هوش مصنوعی هم خریدار زیادی دارد.

سوم، کارت‌های AMD در مجموع گرانی کمتری را تجربه کرده‌اند و RX 9070 GRE که از ژوئن ۲۰۲۶ جهانی شده، حتی کمی پایین‌تر از قیمت رسمی دیده شده است. هرچند این وضعیت برای همه مدل‌های AMD ثابت نماند؛ گزارش اواخر سپتامبر نشان می‌دهد قیمت برخی نسخه‌های غیرمرجع RX 9070 XT در فروشگاه‌های بزرگ از مرز ۹۰۰ دلار عبور کرده است، در حالی که همین کارت‌ها در زمان عرضه حدود ۶۰۰ دلار قیمت داشتند.

چرا کارت گرافیک گران شد؟ نقش حافظه GDDR

برای فهم گرانی کارت گرافیک باید بدانیم یک کارت گرافیک از چه ساخته می‌شود. سازندگان کارت مثل ایسوس، ام‌اس‌آی، گیگابایت، سافایر و XFX، پردازنده گرافیکی را همراه با حافظه به صورت یک «کیت» از انویدیا یا AMD می‌خرند و بعد برد، خنک‌کننده و بقیه قطعات را اضافه می‌کنند. حافظه گرافیکی یکی از گران‌ترین اجزای این کیت است و هر چه کارت حافظه بیشتری داشته باشد، سهم حافظه در هزینه تمام‌شده بیشتر است.

هوش مصنوعی ظرفیت تولید حافظه را بلعید

از پاییز ۲۰۲۵، تقاضای عظیم سرورهای هوش مصنوعی باعث شد سازندگان حافظه بخش بزرگی از ظرفیت تولید ویفر خود را به حافظه HBM و رم سرور اختصاص دهند. این محصولات سود بسیار بیشتری دارند و مشتریانشان شرکت‌های بزرگ فناوری هستند که قراردادهای چندساله امضا می‌کنند. در نتیجه سهم حافظه‌های مصرفی، از جمله GDDR که در کارت‌های گرافیک استفاده می‌شود، کمتر شد.

طبق گزارش TrendForce، قیمت بازار آزاد حافظه GDDR6 مصرفی از حدود ۲.۵ دلار به ازای هر گیگابایت به حدود ۷.۵ دلار رسید؛ یعنی تقریباً سه برابر. حالا تصور کنید یک کارت ۱۶ گیگابایتی چقدر از این افزایش تأثیر می‌گیرد.

GDDR6 کم می‌شود، GDDR7 محدود است

مشکل فقط قیمت نیست. TrendForce در گزارش سپتامبر ۲۰۲۶ خود توضیح داده که سازندگان حافظه تولید GDDR6 را کاهش می‌دهند و تولید GDDR7 هم محدود است. تقاضای GDDR7 هم بیشتر از طرف تراشه‌های هوش مصنوعی می‌آید، نه کارت‌های گیمینگ. جالب این که به گفته همین گزارش، برخی سازندگان کامپیوتر برای کاهش هزینه به فکر استفاده از GDDR6 به جای GDDR7 افتاده‌اند.

پایان قراردادهای قیمت ثابت

AMD در سال ۲۰۲۵ به لطف قراردادهای قیمت ثابت حافظه توانسته بود قیمت کارت‌هایش را نسبتاً ثابت نگه دارد. اما این قراردادها در ۲۰۲۶ تمام شد و AMD هم ناچار شد هزینه‌های جدید را به سازندگان کارت منتقل کند. همین اتفاق یکی از دلایل گرانی دیرهنگام‌تر کارت‌های AMD نسبت به انویدیا بود.

انویدیا و AMD چه کردند؟ زمان‌بندی گرانی کارت گرافیک

گرانی کارت گرافیک در ۲۰۲۶ یک‌باره اتفاق نیفتاد و در چند موج پیش رفت:

• اوایل ژانویه ۲۰۲۶: سازندگان تایوانی قیمت کارت‌های مبتنی بر AMD را بالا بردند.
• اواسط تا اواخر ژانویه ۲۰۲۶: طبق گزارش TrendForce، انویدیا و AMD به سازندگان کارت اطلاع دادند قیمت کیت‌ها بسته به مقدار حافظه ۱۰ تا ۱۵ درصد بالا می‌رود. ام‌اس‌آی قیمت سری RTX 50 را افزایش داد و انتظار می‌رفت ایسوس و گیگابایت هم تا پایان ماه همین کار را بکنند. قیمت کانال فروش مدل‌های RTX 50 با ۱۶ گیگابایت حافظه یا بیشتر در عرض دو هفته حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد بالا رفت و قیمت سری RX 9000 در اروپا و چین ۱۰ تا ۱۸ درصد افزایش پیدا کرد. قیمت رسمی (MSRP) تغییر نکرد و تصمیم قیمت به سازندگان کارت سپرده شد.
• فوریه ۲۰۲۶: انویدیا در گزارش مالی خود اعلام کرد محدودیت عرضه، درآمد بخش گیمینگ را تحت فشار قرار می‌دهد. مدیر مالی انویدیا گفت وضعیت تا چند فصل بسیار تنگ خواهد بود. به گزارش رویترز، انویدیا انتظار داشت کمبود تراشه‌های گیمینگ تا پایان سال ادامه پیدا کند.
• بهار ۲۰۲۶: گزارش‌ها حاکی از آن بود که انویدیا برنامه عرضه را به سمت RTX 5060 و RTX 5060 Ti هشت گیگابایتی و RTX 5070 برده و حدود سه‌چهارم حجم برنامه‌ریزی‌شده به همین سه سری اختصاص یافته است. هم‌زمان تولید RTX 5060 Ti و RTX 5070 Ti شانزده گیگابایتی کاهش شدیدی پیدا کرد. این گزارش‌ها از طرف انویدیا رسماً تأیید نشد.
• ژوئن ۲۰۲۶: طبق گزارش‌ها، انویدیا قیمت کیت‌های پرچم‌دار RTX 5090 را هم افزایش داد و اثر آن از ژوئن به کانال‌های فروش رسید.
• ژوئیه ۲۰۲۶: AMD برای دومین بار در شش ماه، قیمت کیت‌های پردازنده گرافیکی و حافظه را حدود ۱۰ درصد برای سازندگانی مثل سافایر، ایسوس، XFX و Vastarmor بالا برد.
• سپتامبر ۲۰۲۶: TrendForce پیش‌بینی کرد قیمت حافظه گرافیک در فصل چهارم ۲۰۲۶ همچنان رو به افزایش باشد.

چرا انویدیا به سمت کارت‌های ۸ گیگابایتی رفت؟

این تصمیم شاید برای گیمرها ناامیدکننده باشد، اما از دید تجاری منطقی است. وقتی حافظه گران و کمیاب است، یک کارت ۸ گیگابایتی نصف حافظه یک کارت ۱۶ گیگابایتی را مصرف می‌کند. یعنی با همان مقدار حافظه می‌شود دو برابر کارت ساخت و هزینه مواد اولیه هر کارت هم کمتر است.

مشکل این است که ۸ گیگابایت حافظه برای بازی‌های جدید در سال ۲۰۲۶ کم است. بسیاری از بازی‌های سنگین امروزی در رزولوشن 1440p با تکسچرهای بالا بیش از ۸ گیگابایت حافظه مصرف می‌کنند و کارت ۸ گیگابایتی مجبور می‌شود تکسچرها را پایین بیاورد یا با لگ و افت ناگهانی فریم روبه‌رو شود. یعنی بازار در حال حرکت به سمت کارت‌هایی است که از نظر حافظه کمتر از نیاز واقعی گیمرها هستند.

وضعیت RTX 50 Super؛ قربانی کمبود حافظه

یکی از قربانیان مشخص گرانی کارت گرافیک، سری RTX 50 Super است. این کارت‌ها قرار بود با حافظه بیشتر عرضه شوند؛ طبق شایعات، RTX 5080 Super و RTX 5070 Ti Super با ۲۴ گیگابایت و RTX 5070 Super با ۱۸ گیگابایت حافظه. این افزایش حافظه با استفاده از تراشه‌های ۳ گیگابایتی جدید GDDR7 ممکن می‌شد، اما همین تراشه‌ها گرفتار کمبود شدند.

بر اساس گزارش‌ها، عرضه این سری که ابتدا برای اوایل ۲۰۲۶ پیش‌بینی می‌شد، به خاطر کمبود حافظه به فصل سوم ۲۰۲۶ منتقل شد. بعد از کامپیوتکس ۲۰۲۶ هم برخی منابع گفتند انویدیا همچنان قصد عرضه آن تا پایان سال را دارد. تا امروز انویدیا هیچ اعلام رسمی درباره RTX 50 Super نداشته و همه این اطلاعات در حد شایعه است.

گرانی کارت گرافیک تا کی ادامه دارد؟

پاسخ کوتاه: احتمالاً تا مدت زیادی. کارشناسانی که Wccftech به آن‌ها استناد کرده، هشدار داده‌اند قیمت کارت گرافیک ممکن است تا اواخر ۲۰۲۷ یا اوایل ۲۰۲۸ بالا بماند. این پیش‌بینی با وضعیت کلی بازار حافظه هم‌خوانی دارد:

• میکرون اعلام کرده عرضه رم و NAND حتی بعد از پایان ۲۰۲۶ هم محدود می‌ماند.
• یکی از مدیران سابق و مشاور فعلی میکرون گفته عرضه جدید معنادار حافظه احتمالاً از ۲۰۲۸ شروع به افزایش می‌کند.
• TrendForce برای فصل چهارم ۲۰۲۶ همچنان افزایش قیمت رم و حافظه گرافیک را پیش‌بینی می‌کند.

البته بازار کارت گرافیک فقط به حافظه وابسته نیست. اگر تقاضای گیمرها در اثر قیمت‌های بالا افت کند، فروشگاه‌ها ممکن است برای فروش موجودی تخفیف بدهند. همچنین نسل بعدی کارت‌های انویدیا که طبق شایعات برای ۲۰۲۷ پیش‌بینی می‌شود، می‌تواند معادلات را تغییر دهد. اما بازگشت سریع به قیمت‌های اواخر ۲۰۲۵ بعید است. این وضعیت شبیه گرانی SSD در ۲۰۲۶ و افزایش قیمت رم است که ریشه مشترکی دارند.

گرانی کارت گرافیک در بازار ایران

این بخش تحلیل ما در اَوِستا آی‌تی از شرایط بازار ایران است. بازار کارت گرافیک ایران کاملاً وارداتی است و گرانی جهانی کارت گرافیک با چند عامل داخلی ترکیب می‌شود:

• ضرب شدن اثر قیمت جهانی و نرخ ارز: وقتی قیمت دلاری کارت بالا برود و نرخ ارز هم افزایش یابد، این دو اثر روی قیمت ریالی ضرب می‌شوند.
• کمیابی مدل‌های پرحافظه: اگر تولید جهانی مدل‌های ۱۶ گیگابایتی کم شود، پیدا کردن آن‌ها در بازار ایران سخت‌تر و قیمتشان بالاتر خواهد بود.
• کارکرده‌های ماینینگ و هوش مصنوعی: در دوران گرانی، کارت‌های کارکرده با سابقه نامعلوم بیشتر وارد بازار می‌شوند. اگر کارت کارکرده می‌خرید، حتماً آن را تست کنید و از فروشنده معتبر بخرید.
• اختلاف قیمت برندها: در شرایط کمبود، فاصله قیمت برندها و مدل‌های مختلف یک کارت می‌تواند غیرعادی شود. مقایسه چند مدل از یک کارت، گاهی صرفه‌جویی قابل توجهی دارد.

در شرایط گرانی کارت گرافیک، چه کارتی بخریم؟

گرانی کارت گرافیک قاعده انتخاب را عوض کرده است. دیگر نمی‌توان فقط به قیمت رسمی نگاه کرد؛ باید قیمت واقعی بازار را با عملکرد مقایسه کرد. چند راهنمای کلی:

قیمت روز را با عملکرد بسنجید، نه با قیمت رسمی

کارتی که روی کاغذ ارزان‌تر است، شاید در بازار به خاطر کمیابی گران‌تر از رقیبش باشد. همیشه قیمت روز چند کارت هم‌رده را کنار هم بگذارید و ببینید هر کدام به ازای پولی که می‌دهید، چقدر عملکرد ارائه می‌دهند.

کارت‌های AMD را جدی بگیرید

در بازار فعلی، کارت‌های AMD در بسیاری از رده‌ها افزایش قیمت کمتری داشته‌اند. اگر به قابلیت‌های اختصاصی انویدیا مثل CUDA یا DLSS نیاز ندارید، مدل‌هایی مثل RX 9060 XT شانزده گیگابایتی، RX 9070 GRE، RX 9070 و RX 9070 XT می‌توانند ارزش خرید بهتری داشته باشند. فناوری FSR 4 هم فاصله کیفیت ارتقای تصویر را با DLSS کم کرده است.

حافظه کم را با قیمت کم اشتباه نگیرید

یک کارت ۸ گیگابایتی شاید امروز ارزان‌تر باشد، اما برای بازی‌های سال‌های آینده محدودکننده است. اگر می‌خواهید کارت را چند سال نگه دارید، ۱۲ گیگابایت را حداقل و ۱۶ گیگابایت را انتخاب امن‌تر بدانید. برای 1080p و بازی‌های رقابتی سبک، ۸ گیگابایت هنوز قابل قبول است.

بقیه سیستم را متعادل نگه دارید

وقتی کارت گرافیک گران است، وسوسه می‌شوید روی بقیه قطعات صرفه‌جویی کنید. اما پاور بی‌کیفیت می‌تواند کارت گران‌قیمت شما را به خطر بیندازد. از آن طرف، خرید پردازنده بسیار گران کنار یک کارت میان‌رده هم بیشتر هدر دادن بودجه است. یک پردازنده گیمینگ متعادل مثل Ryzen 7 7800X3D یا برای بودجه کمتر Ryzen 5 7500F بیشترین سهم بودجه را برای کارت گرافیک باقی می‌گذارد.

الان بخریم یا صبر کنیم؟

اگر کارت فعلی شما هنوز نیازتان را برطرف می‌کند، عجله‌ای نیست و دنبال کردن بازار در ماه‌های آینده منطقی است. اما اگر کارت ندارید، کارتتان خراب شده یا واقعاً برای کار یا بازی به ارتقا نیاز دارید، صبر کردن به امید ارزانی سریع منطقی نیست؛ پیش‌بینی‌ها از ادامه گرانی تا ۲۰۲۷ و شاید ۲۰۲۸ صحبت می‌کنند.

گرانی کارت گرافیک برای گیمینگ، رندرینگ و هوش مصنوعی

• گیمینگ: رزولوشن مانیتور تعیین‌کننده است. برای 1080p یک کارت میان‌رده کافی است و برای 1440p حافظه ۱۲ تا ۱۶ گیگابایت توصیه می‌شود. سیستم‌های پیشنهادی ما را در صفحه سیستم گیمینگ ببینید.
• رندرینگ: در رندر سه‌بعدی، حافظه گرافیکی تعیین می‌کند صحنه‌های بزرگ در کارت جا می‌شوند یا نه. در این کاربری بیشتر نرم‌افزارها برای انویدیا بهینه‌اند و حافظه بیشتر ارزش پرداخت اضافه را دارد. پیکربندی‌ها را در صفحه سیستم رندرینگ ببینید.
• هوش مصنوعی: اینجا حافظه گرافیکی حرف اول را می‌زند و دقیقاً همین بخش بیشترین فشار گرانی را دارد. انتخاب درست بین حافظه بیشتر و اکوسیستم نرم‌افزاری، برنامه‌ریزی دقیق می‌خواهد. صفحه سیستم هوش مصنوعی را ببینید.

اگر در این بازار پرنوسان نمی‌دانید کدام کارت گرافیک برای بودجه و کاربری شما بهترین است، تیم ما در مشاوره خرید کامپیوتر کمک می‌کند. برای دریافت قیمت به‌روز یک سیستم کامل هم می‌توانید استعلام قیمت سیستم ثبت کنید.

پرسش‌های متداول درباره گرانی کارت گرافیک

چرا کارت گرافیک در سال ۲۰۲۶ گران شد؟

دلیل اصلی کمبود و گرانی حافظه گرافیکی GDDR است. سازندگان حافظه ظرفیت تولید را به سمت حافظه‌های پرسود هوش مصنوعی برده‌اند، قیمت GDDR6 تقریباً سه برابر شده و انویدیا و AMD قیمت کیت‌های فروش به سازندگان کارت را بالا برده‌اند.

چرا کارت‌های ۱۶ گیگابایتی بیشتر گران شدند؟

چون سهم حافظه در هزینه این کارت‌ها بیشتر است و انویدیا طبق گزارش‌ها تولید آن‌ها را کاهش داده تا حافظه محدود را صرف تعداد بیشتری کارت ۸ گیگابایتی کند. کمبود عرضه هم قیمت بازار را بالاتر برده است.

کارت گرافیک کی ارزان می‌شود؟

کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند قیمت‌ها احتمالاً تا اواخر ۲۰۲۷ یا اوایل ۲۰۲۸ بالا بمانند. ممکن است تخفیف‌های مقطعی ببینیم، اما بازگشت سریع به قیمت‌های اواخر ۲۰۲۵ بعید است.

کارت گرافیک AMD بخریم یا انویدیا؟

در بازار فعلی، کارت‌های AMD در بسیاری از رده‌ها ارزش خرید بهتری دارند. اما اگر برای رندرینگ، هوش مصنوعی یا نرم‌افزارهای خاص به CUDA نیاز دارید، انویدیا همچنان انتخاب مطمئن‌تری است.

RTX 50 Super کی عرضه می‌شود؟

انویدیا هنوز به طور رسمی چیزی اعلام نکرده است. شایعات از تأخیر به خاطر کمبود حافظه GDDR7 و احتمال عرضه تا پایان ۲۰۲۶ خبر می‌دهند، اما هیچ کدام تأیید نشده‌اند.

کارت گرافیک ۸ گیگابایتی در سال ۲۰۲۶ ارزش خرید دارد؟

برای بازی در 1080p و بازی‌های رقابتی سبک، بله. اما برای 1440p، بازی‌های سنگین جدید و نگه داشتن کارت برای چند سال، ۱۲ تا ۱۶ گیگابایت انتخاب مطمئن‌تری است.

جمع‌بندی

گرانی کارت گرافیک در سال ۲۰۲۶ بخشی از بحران بزرگ‌تر حافظه است که هوش مصنوعی به وجود آورده است. کمبود GDDR6 و GDDR7، افزایش قیمت کیت‌های انویدیا و AMD و تغییر سبد تولید به سمت کارت‌های کم‌حافظه، باعث شده بسیاری از کارت‌ها ده‌ها درصد بالاتر از قیمت رسمی فروخته شوند و کارت‌های پرحافظه بیشترین آسیب را ببینند. پیش‌بینی‌ها از ادامه این وضعیت تا ۲۰۲۷ و احتمالاً ۲۰۲۸ خبر می‌دهند.

در این شرایط، خرید هوشمندانه مهم‌تر از همیشه است: قیمت روز را با عملکرد بسنجید، گزینه‌های AMD را نادیده نگیرید، برای استفاده بلندمدت حافظه کافی انتخاب کنید و بقیه سیستم را متعادل نگه دارید. ما در اَوِستا مگ تغییرات بازار کارت گرافیک را دنبال می‌کنیم و خبرهای مهم را به‌روز منتشر خواهیم کرد.

منبع: گزارش TrendForce درباره افزایش قیمت کارت‌های گرافیک به خاطر کمبود حافظه